Casa Museo José Carlos Mariátegui
Lima, Peru
Een van de taken van de Algemene Directie Musea van het Ministerie van Cultuur is het waarborgen van de verspreiding, het behoud en de bescherming van het erfgoed om cultureel eigendom dat tot museumcollecties behoort, in al haar vormen tentoon te stellen en ervoor te zorgen dat Peruanen niet alleen hun erfgoed leren kennen, maar er ook actief aan deelnemen en het verhaal ervan beleven.
In dit verband stimuleert de directie de oprichting en implementatie van de musea waarvoor zij verantwoordelijk is en bevordert culturele activiteiten. Dit versterkt op die manier onze identiteit in de verschillende regio’s van het land, waarborgt kennis, onderzoek en de creatie van academische, wetenschappelijke of andere programma’s die verband houden met culturele en erfgoedactiviteiten.
Om deze redenen erkende het Casa Museo José Carlos Mariátegui, beheerd door het Ministerie van Cultuur, de noodzaak om een nieuwe museologie te implementeren voor haar permanente tentoonstelling, die precies rekening houdt met de museumfuncties en de fundamentele pijlers waarop musea steunen. Deze pijlers zijn samen te vatten als “territorium, collectief erfgoed en participatieve gemeenschap”.

Rondleiding door het museum
De ruimte was het “huis” waar José Carlos Mariátegui de laatste vijf jaar van zijn leven woonde, van 1925 tot zijn vroege overlijden in 1930. Het was de plek die hij deelde met zijn vrouw Anna Chiappe en hun vier kinderen en waar hij zijn belangrijkste werken publiceerde: La Escena Contemporánea (1925); het tijdschrift Amauta (1926) en het meest betekenisvolle: 7 Ensayos de Interpretación de la Realidad Peruana in 1928. Een plaats die zonder twijfel de ware essentie van het leven en werk van een van de grootste denkers van de twintigste eeuw weerspiegelt.
Vanaf het begin erkende het nieuwe management van het Casa Museo de stappen die de Peruaanse staat had gezet om de herinnering aan José Carlos te bewaren; het belang van de aanwijzing van het huis als Nationaal Historisch Erfgoed tijdens het bewind van Velasco Alvarado en de inspanningen tijdens de regering-Fernando Belaunde Terry om zeven gezinnen te verdrijven die het huis bezetten.
De staat intervenieerde in het huis voor behoud en verbetering tijdens de regering van Alberto Fujimori, en opende het als Museo José Carlos Mariátegui in 1994 ter herdenking van de honderdste geboortedag van Amauta. Sindsdien zijn er geen renovatiewerkzaamheden of museuminterventies uitgevoerd.
Daarom werd een analyse- en onderzoeksproject opgezet om te bepalen wat men wilde uitdrukken en hoe het verhaal verteld moest worden. We wisten dat projecten duur zijn en dat het proces meestal complex en langdurig is; dat er diverse middelen nodig zijn die worden beheerd door specialisten zoals onderzoekers, curatoren, ontwerpers, museografen en conservatoren. De renovatie en interventie van de permanente zalen waren fundamenteel. De modernisering ontstond vanuit een reeks vragen die opkwamen:
Hoe kan deze locatie worden omgevormd tot een bruikbare, sensitieve en creatieve plek? Hoe het publiek naar José Carlos Mariátegui brengen en zijn essentie, fascinerende gedachte en persoonlijkheid overbrengen? Hoe zijn relaties met de maatschappij en zijn omgeving uitbreiden? Hoe de collectie verzorgen, verspreiden en bewaren? Welke rol speelt burgerparticipatie in het Casa Museo? Dit en andere vragen ontstonden terwijl we nadachten over de functies, het traject en de duurzaamheid door de tijd heen.
Tentoonstellingen Ongetwijfeld is het script ontwikkeld op basis van enkele richtlijnen van de specialist Rossana Pavoni, waarin ruimtes worden getransformeerd met het uitgangspunt: “De prioriteit van museumhuizen ligt niet alleen in het getrouwe reconstrueren van een bepaalde omgeving, maar vooral in het transformeren van ruimtes die bedoeld zijn om bewoond te worden tot openbare plekken met educatieve en didactische doelen.” De nieuwe museologie stelt voor de ruimtes van het huis te laten herleven en te moderniseren vanuit de geschiedenis, zodat het intiem het leven en werk van Amauta vertelt.
Als middel voor communicatief en educatief dialoog met de samenleving is het verhaal opgebouwd rond wie José Carlos Mariátegui was, hoe zijn gezinsleven eruitzag, wat het betekende om Peruaan te zijn, wat zijn visie op land en wereld was.
Het leven en werk van Amauta bepalen de museografie; via La Esquina Roja, de uitgeverij Minerva, zijn persoonlijke correspondentie, zijn grote liefde voor de strijd en sociale rechtvaardigheid. Arbeiders, intellectuelen, kunstenaars en vele anderen hadden het geluk hem te mogen vergezellen in zijn leven zoals dit directoraat het lot kreeg om licht en kleur te geven aan de ruimtes die hij bezocht.
Het huis kan aan het publiek overbrengen “aspecten van de samenleving in die tijd, van een tijdperk, van een artistieke of sociale periode. Het huis fungeert als brug tussen het individu en het uitgebreide en complexe netwerk van politieke, culturele, artistieke en productkennis en biedt de bezoeker het resultaat van deze combinatie.”
Dit Mariátegui-huis is gevuld met details vertaald in gedachten, herinneringen en foto’s die het hart van de bezoekers raken en appelleren aan de nostalgie van die tijd, wat het karakter van museumhuizen zo treffend overbrengt.