Qorikancha
Cusco, Peru
Lokale keuze
Musea & Kunst
Qorikancha
Het religieuze complex van Coricancha (Qorikancha) in de Inca-hoofdstad Cuzco bevatte de Tempel van de Zon, die niet alleen de heiligste plaats of Huaca was in de Inca-religie, maar ook werd gezien als het absolute middelpunt van de Inca-wereld. De locatie stond ook bekend als het Gouden Omheining en was gewijd aan de hoogste goden in het Inca-pantheon, zoals de scheppingsgod Viracocha, de maangodin Quilla en vooral Inti, de zonnegod. Tegenwoordig zijn er slechts enkele secties van de verfijnde stenen muren overgebleven, die nog steeds een indruk geven van de ooit immense omvang van de plaats en de legendarische verhalen die spreken over de enorme hoeveelheid goud die werd gebruikt ter decoratie van de tempels en de gouden tuin.
Binnen in de tempel
Indeling & Architectuur
De bouw van het complex wordt algemeen toegeschreven aan Pachacuti Inca Yupanqui, de 9e Inca-heerser (1438-1471 n.Chr.), die ook een brede herbouwcampagne in de hoofdstad leidde. Ondanks verschillende opgravingen is de exacte chronologie van de site echter niet helemaal duidelijk. Volgens de Inca-mythologie bouwde de eerste Inca-leider Manco Capac (Manqo Qhapaq) al in het begin van de 12e eeuw n.Chr. een tempel op deze plek, en archeologisch onderzoek toont bewijs van pre-imperiale structuren.
De plattegrond van de site, gezien vanuit de lucht, leek eigenlijk op een zon met stralen die in alle richtingen uitstralen. Dit waren de heilige ceque (zeq'e) lijnen – fysieke en kosmische wegen – waarvan er 41 waren die leidden naar maar liefst 328 heilige plaatsen. Cuzco zelf was bewust zo aangelegd dat het de vorm van een jaguar had, waarbij Coricancha zich aan de staart bevond. In typische Inca-symmetrie was de op één na belangrijkste heilige plek in de stad – Sacsahuaman – aan het hoofd gelegen. Coricancha werd bovendien gebouwd waar de twee grote rivieren van de stad, de Huantanay en Tullamayo, samenkwamen.
Gebouwd met de fijne metseltechnieken waarvoor de Inca’s terecht beroemd zijn geworden, bestonden de indrukwekkende muren van het complex uit grote stenen blokken die nauwkeurig waren gesneden en zonder mortel in elkaar pasten. De grote gebogen westelijke muur viel vooral op vanwege zijn vorm en elegante, regelmatige metselwerk. De meeste muren leunden ook lichtjes naar binnen terwijl ze in hoogte toenamen, wat kenmerkend is voor Inca-architectuur. Veel trapeziumvormige deuren en ramen zorgden voor toegang en lichtinval in de binnenruimtes, en op halverwege de muren was een brede band van goud aangebracht. De binnenste gebouwen waren één verdieping hoog en hadden rieten daken. Ook de deuren waren bedekt met gouden platen, net als de binnen- en buitenkant van de diverse tempels; de binnenzijde van de perimetermuur zou zelfs bezet zijn geweest met smaragden.
Tempelarchitectuur
Tempel van de Zon
De belangrijkste tempel binnen het complex was de Tempel van de Zon, gewijd aan de zonnegod Inti. De binnen- en buitenmuren van de tempel, gelegen in de noordelijke hoek van het complex, waren bedekt met goud – gezien als de zweetdruppels van de zon – dat was uitgerold tot dunne platen. Er waren naar verluidt 700 van deze platen van een halve meter per zijde, elk met een gewicht van 2 kg.
Binnenin de tempel, naast gouden gebruiksvoorwerpen die relevant waren voor de verering van de god, stond een gouden beeld van Inti dat bezet was met juwelen. Het beeld stelde Inti voor als een klein zittend jongetje, Punchao genoemd (Dag- of Middagzon). Uit zijn hoofd en schouders straalden zonnestralen, hij droeg een koninklijke hoofdband en er kwamen slangen en leeuwen uit zijn lichaam. De buik van het beeld was hol en diende als opslagplaats voor de as van vitale organen van vroegere Inca-heersers. Elke dag werd dit beeld naar de open lucht gebracht en ’s nachts terug in het heiligdom geplaatst. Een andere belangrijke afbeelding van de god – een gigantisch masker met zigzagstralen die uit het hoofd sprongen – hing aan de muur van een speciaal daarvoor bestemde ruimte binnenin de tempel.
Inca Gouden Zonnenmasker
De tuin van de tempel was een prachtig bedacht eerbetoon aan Inti. Net zoals land – soms zelfs complete regio’s – aan de god waren opgedragen, was ook deze tuin gebouwd ter ere van de grote zonnegod Inti. Alles hierin was gemaakt van goud en zilver. Een groot veld met maïs en levensechte modellen van herders, lama’s, jaguars, cavia’s, apen, vogels en zelfs vlinders en insecten waren allemaal gesmeed uit edelmetaal. En alsof dat nog niet genoeg was om Inti te behagen, waren er ook een groot aantal gouden en zilveren vazen versierd met edelstenen. Wat hiervan over is gebleven zijn slechts een paar gouden maïsstengels, een overtuigend maar zwijgend bewijs van de verloren schatten van Coricancha.
Andere Tempels
Vijf andere tempels, ook wel wasi genoemd, waren rondom de grote binnenplaats van Coricancha geplaatst. In hiërarchische volgorde was er een tempel voor de scheppingsgod Viracocha (ongeveer gelijkwaardig aan Inti), één voor Quilla, de maan-godin, één voor Venus of Chaska-Qoylor, één voor de dondergod Illapa, en tot slot één voor Cuichu, de regenbooggod. Net zoals de tempel van Inti met goud was bedekt, was die van Quilla met zilver bekleed, een metaal dat werd gezien als de tranen van de maan. Elke wasi bevatte een cultusbeeld van de bijbehorende god en kostbare kunst- en religieuze voorwerpen die met hen verbonden waren.
Overzicht van de tempel
Er was ook een speciale plek voor de gemummificeerde resten van voormalige Inca-keizers en hun vrouwen, bekend als mallquis. Deze werden tevoorschijn gehaald bij speciale ceremonies zoals die ter viering van de zonnewendes. Er werden offers gebracht aan deze mummies die in fijne kleding waren gehuld, en hun grote verdiensten tijdens hun regeerperiodes werden voor iedereen luid voorgelezen. Er waren ook woonvertrekken voor priesters en priesteressen, en andere kamers binnen het complex werden gebruikt als kunst- en religieuze schatkamers, gevuld met artefacten die waren buitgemaakt van overwonnen volken. Deze werden mogelijk bewaard om gehoorzaamheid aan de Inca-heerschappij af te dwingen, net zoals overwonnen vorsten soms als gijzelaar in Cuzco verbleven gedurende delen van het jaar. Een ander opmerkelijk kenmerk van de site was een ondergronds kanaal waardoor heilig water stroomde naar de omliggende pleinen buiten het complex.
Gebogen muur van Coricancha
Andere belangrijke functies van Coricancha waren onder meer het verrichten van astronomische waarnemingen, vooral van de Melkweg (Mayu). Zo waren er bijvoorbeeld twee torens die de zomerzonnewende markeerden, en waarnemingen werden gedaan vanaf de heilige ushnu-steen, gericht op zowel natuurlijke als door mensen gemaakte oriëntatiepunten aan de horizon om de zon te volgen. Ook werden offeranden (capacochas) klaargemaakt voor hun fatale moment op het binnenplein van het complex, waarna ze via de ceque-lijnen werden geleid om in verschillende provincies te worden geofferd ter ere van Inti en zijn levende incarnatie, de Inca-keizer.
Latere geschiedenis
De vrij sobere toegangspoort van het complex met zijn typische dubbele deurpost is tot op de dag van vandaag bewaard gebleven, net als delen van de buitenmuren en sommige binnenmuren. Het christelijke klooster Santo Domingo werd bovenop het complex gebouwd, vermoedelijk met de bedoeling om aan te tonen dat een religie was vervangen door een andere. Het meeste goud van de site werd natuurlijk omgesmolten tot goudstaven en voor de Spaanse kroon meegenomen. Het pronkstuk, het gouden beeld van Inti, werd bij aankomst van de Spanjaarden veiliggesteld, maar het lijkt erop dat ze het uiteindelijk toch in 1572 gevonden hebben, waarna het spoorloos verdween – waarschijnlijk ook omgesmolten, net als zoveel andere Inca-artikelen.
Het religieuze complex van Coricancha (Qorikancha) in de Inca-hoofdstad Cuzco bevatte de Tempel van de Zon, die niet alleen de heiligste plaats of Huaca was in de Inca-religie, maar ook werd gezien als het absolute middelpunt van de Inca-wereld. De locatie stond ook bekend als het Gouden Omheining en was gewijd aan de hoogste goden in het Inca-pantheon, zoals de scheppingsgod Viracocha, de maangodin Quilla en vooral Inti, de zonnegod. Tegenwoordig zijn er slechts enkele secties van de verfijnde stenen muren overgebleven, die nog steeds een indruk geven van de ooit immense omvang van de plaats en de legendarische verhalen die spreken over de enorme hoeveelheid goud die werd gebruikt ter decoratie van de tempels en de gouden tuin.
Binnen in de tempel Indeling & Architectuur
De bouw van het complex wordt algemeen toegeschreven aan Pachacuti Inca Yupanqui, de 9e Inca-heerser (1438-1471 n.Chr.), die ook een brede herbouwcampagne in de hoofdstad leidde. Ondanks verschillende opgravingen is de exacte chronologie van de site echter niet helemaal duidelijk. Volgens de Inca-mythologie bouwde de eerste Inca-leider Manco Capac (Manqo Qhapaq) al in het begin van de 12e eeuw n.Chr. een tempel op deze plek, en archeologisch onderzoek toont bewijs van pre-imperiale structuren.
De plattegrond van de site, gezien vanuit de lucht, leek eigenlijk op een zon met stralen die in alle richtingen uitstralen. Dit waren de heilige ceque (zeq'e) lijnen – fysieke en kosmische wegen – waarvan er 41 waren die leidden naar maar liefst 328 heilige plaatsen. Cuzco zelf was bewust zo aangelegd dat het de vorm van een jaguar had, waarbij Coricancha zich aan de staart bevond. In typische Inca-symmetrie was de op één na belangrijkste heilige plek in de stad – Sacsahuaman – aan het hoofd gelegen. Coricancha werd bovendien gebouwd waar de twee grote rivieren van de stad, de Huantanay en Tullamayo, samenkwamen.
Gebouwd met de fijne metseltechnieken waarvoor de Inca’s terecht beroemd zijn geworden, bestonden de indrukwekkende muren van het complex uit grote stenen blokken die nauwkeurig waren gesneden en zonder mortel in elkaar pasten. De grote gebogen westelijke muur viel vooral op vanwege zijn vorm en elegante, regelmatige metselwerk. De meeste muren leunden ook lichtjes naar binnen terwijl ze in hoogte toenamen, wat kenmerkend is voor Inca-architectuur. Veel trapeziumvormige deuren en ramen zorgden voor toegang en lichtinval in de binnenruimtes, en op halverwege de muren was een brede band van goud aangebracht. De binnenste gebouwen waren één verdieping hoog en hadden rieten daken. Ook de deuren waren bedekt met gouden platen, net als de binnen- en buitenkant van de diverse tempels; de binnenzijde van de perimetermuur zou zelfs bezet zijn geweest met smaragden.
Tempelarchitectuur Tempel van de Zon
De belangrijkste tempel binnen het complex was de Tempel van de Zon, gewijd aan de zonnegod Inti. De binnen- en buitenmuren van de tempel, gelegen in de noordelijke hoek van het complex, waren bedekt met goud – gezien als de zweetdruppels van de zon – dat was uitgerold tot dunne platen. Er waren naar verluidt 700 van deze platen van een halve meter per zijde, elk met een gewicht van 2 kg.
Binnenin de tempel, naast gouden gebruiksvoorwerpen die relevant waren voor de verering van de god, stond een gouden beeld van Inti dat bezet was met juwelen. Het beeld stelde Inti voor als een klein zittend jongetje, Punchao genoemd (Dag- of Middagzon). Uit zijn hoofd en schouders straalden zonnestralen, hij droeg een koninklijke hoofdband en er kwamen slangen en leeuwen uit zijn lichaam. De buik van het beeld was hol en diende als opslagplaats voor de as van vitale organen van vroegere Inca-heersers. Elke dag werd dit beeld naar de open lucht gebracht en ’s nachts terug in het heiligdom geplaatst. Een andere belangrijke afbeelding van de god – een gigantisch masker met zigzagstralen die uit het hoofd sprongen – hing aan de muur van een speciaal daarvoor bestemde ruimte binnenin de tempel.
Inca Gouden Zonnenmasker
De tuin van de tempel was een prachtig bedacht eerbetoon aan Inti. Net zoals land – soms zelfs complete regio’s – aan de god waren opgedragen, was ook deze tuin gebouwd ter ere van de grote zonnegod Inti. Alles hierin was gemaakt van goud en zilver. Een groot veld met maïs en levensechte modellen van herders, lama’s, jaguars, cavia’s, apen, vogels en zelfs vlinders en insecten waren allemaal gesmeed uit edelmetaal. En alsof dat nog niet genoeg was om Inti te behagen, waren er ook een groot aantal gouden en zilveren vazen versierd met edelstenen. Wat hiervan over is gebleven zijn slechts een paar gouden maïsstengels, een overtuigend maar zwijgend bewijs van de verloren schatten van Coricancha.
Andere Tempels
Vijf andere tempels, ook wel wasi genoemd, waren rondom de grote binnenplaats van Coricancha geplaatst. In hiërarchische volgorde was er een tempel voor de scheppingsgod Viracocha (ongeveer gelijkwaardig aan Inti), één voor Quilla, de maan-godin, één voor Venus of Chaska-Qoylor, één voor de dondergod Illapa, en tot slot één voor Cuichu, de regenbooggod. Net zoals de tempel van Inti met goud was bedekt, was die van Quilla met zilver bekleed, een metaal dat werd gezien als de tranen van de maan. Elke wasi bevatte een cultusbeeld van de bijbehorende god en kostbare kunst- en religieuze voorwerpen die met hen verbonden waren.
Overzicht van de tempel Er was ook een speciale plek voor de gemummificeerde resten van voormalige Inca-keizers en hun vrouwen, bekend als mallquis. Deze werden tevoorschijn gehaald bij speciale ceremonies zoals die ter viering van de zonnewendes. Er werden offers gebracht aan deze mummies die in fijne kleding waren gehuld, en hun grote verdiensten tijdens hun regeerperiodes werden voor iedereen luid voorgelezen. Er waren ook woonvertrekken voor priesters en priesteressen, en andere kamers binnen het complex werden gebruikt als kunst- en religieuze schatkamers, gevuld met artefacten die waren buitgemaakt van overwonnen volken. Deze werden mogelijk bewaard om gehoorzaamheid aan de Inca-heerschappij af te dwingen, net zoals overwonnen vorsten soms als gijzelaar in Cuzco verbleven gedurende delen van het jaar. Een ander opmerkelijk kenmerk van de site was een ondergronds kanaal waardoor heilig water stroomde naar de omliggende pleinen buiten het complex.
Gebogen muur van Coricancha
Andere belangrijke functies van Coricancha waren onder meer het verrichten van astronomische waarnemingen, vooral van de Melkweg (Mayu). Zo waren er bijvoorbeeld twee torens die de zomerzonnewende markeerden, en waarnemingen werden gedaan vanaf de heilige ushnu-steen, gericht op zowel natuurlijke als door mensen gemaakte oriëntatiepunten aan de horizon om de zon te volgen. Ook werden offeranden (capacochas) klaargemaakt voor hun fatale moment op het binnenplein van het complex, waarna ze via de ceque-lijnen werden geleid om in verschillende provincies te worden geofferd ter ere van Inti en zijn levende incarnatie, de Inca-keizer.
Latere geschiedenis
De vrij sobere toegangspoort van het complex met zijn typische dubbele deurpost is tot op de dag van vandaag bewaard gebleven, net als delen van de buitenmuren en sommige binnenmuren. Het christelijke klooster Santo Domingo werd bovenop het complex gebouwd, vermoedelijk met de bedoeling om aan te tonen dat een religie was vervangen door een andere. Het meeste goud van de site werd natuurlijk omgesmolten tot goudstaven en voor de Spaanse kroon meegenomen. Het pronkstuk, het gouden beeld van Inti, werd bij aankomst van de Spanjaarden veiliggesteld, maar het lijkt erop dat ze het uiteindelijk toch in 1572 gevonden hebben, waarna het spoorloos verdween – waarschijnlijk ook omgesmolten, net als zoveel andere Inca-artikelen.
Veelgestelde Vragen
Qorikancha is het religieuze complex in de oude Inca-hoofdstad Cuzco, Peru. Het stond bekend als het centrum van de Inca-wereld en bevatte de Tempel van de Zon, gewijd aan de zonnegod Inti.
Qorikancha kreeg de naam 'Gouden Omheining' vanwege de uitgebreide versieringen van de tempels en muren met goud, inclusief gouden platen, beelden en zelfs gouden elementen in de tuin.
De meeste bouw werd toegeschreven aan Pachacuti Inca Yupanqui, de 9e Inca-heerser (1438-1471), maar archeologisch bewijs toont ook eerdere pre-imperiale structuren en een tempel gebouwd door Manco Capac in de 12e eeuw.
De Tempel van de Zon was de belangrijkste tempel, volledig bedekt met goud en bezat een gouden beeld van Inti versierd met juwelen. De tempel bevatte ook talloze gouden artefacten en een tuin gemaakt van goud en zilver.
Naast Inti werden in vijf andere tempels goden als Viracocha (scheppingsgod), Quilla (maangodin), Chaska-Qoylor (Venus), Illapa (dondergod) en Cuichu (regenbooggod) vereerd.
De gemummificeerde lichamen van voormalige Inca-keizers (mallquis) werden hier bewaard en tijdens speciale ceremonies tevoorschijn gehaald om offers te ontvangen en worden geëerd.
Qorikancha werd gebouwd met fijn bewerkte stenen die zonder mortel in elkaar pasten, muren die naar binnen hellen, trapeziumvormige deuren en ramen, en een verfijnde afwerking die typisch is voor Inca-architectuur.
Veel goud werd gesmolten en meegenomen door de Spaanse kroon. De Tempel van Santo Domingo werd bovenop het complex gebouwd, waarmee het symbolisch werd vervangen door het christendom.
Ja, delen van het originele complex zijn vandaag nog zichtbaar en vormen een belangrijke toeristische attractie in Cuzco, Peru.
Qorikancha werd gebruikt voor het observeren van astronomische gebeurtenissen, zoals de positie van de Melkweg en de zonnewendes, met behulp van speciale torens en heilige stenen.
