Casa Museo José Carlos Mariátegui
Lima, Peru
Jedną z funkcji Dyrekcji Generalnej Muzeów Ministerstwa Kultury jest zapewnienie rozpowszechniania, konserwacji i ochrony dziedzictwa oraz wystawianie dóbr kultury należących do zbiorów muzealnych w różnych formach, aby Peruwiańczycy nie tylko znali swoje dziedzictwo, ale także w nim uczestniczyli i współtworzyli jego historię.
W tym kontekście Dyrekcja promuje tworzenie i funkcjonowanie muzeów, którymi zarządza, oraz wspiera działalność kulturalną, wzmacniając tożsamość w różnych regionach kraju. Zapewnia wiedzę, badania, tworzenie programów naukowych, akademickich i kulturalnych powiązanych z dziedzictwem.
Z tych powodów Casa Museo José Carlos Mariátegui, administrowana przez Ministerstwo Kultury, dostrzegła potrzebę wdrożenia nowej muzeologii dla swojej ekspozycji stałej, która uwzględnia podstawowe funkcje muzeów oraz trzy filary: „terytorium, dziedzictwo zbiorowe i partycypacja społeczności lokalnej”.

Zwiedzanie muzeum
Przestrzeń ta to „Dom”, w którym José Carlos Mariátegui mieszkał ostatnie pięć lat życia, od 1925 do swojej przedwczesnej śmierci w 1930 roku. Było to miejsce, które dzielił z żoną Anną Chiappe i czworgiem dzieci, gdzie opublikował swoje najważniejsze dzieła: „Scena Współczesna” (1925), magazyn „Amauta” (1926) oraz przełomowe „7 esejów o interpretacji rzeczywistości peruwiańskiej” (1928). Miejsce, które bez wątpienia oddaje prawdziwą istotę życia i twórczości jednego z najwybitniejszych myślicieli XX wieku.
Od samego początku nowa dyrekcja Casa Museo doceniła działania państwa peruwiańskiego na rzecz zachowania pamięci o José Carlos; zainteresowanie uznaniem domu za Narodowe Dziedzictwo Historyczne podczas rządów Velasco Alvarado oraz wysiłki rządu Fernando Belaunde Terry, by usunąć siedem rodzin, które nielegalnie go zajmowały.
Państwo przejęło dom dla celów jego ochrony i konserwacji w czasie rządów Alberto Fujimoriego, otwierając Casa Museo José Carlos Mariátegui w 1994 roku, w setną rocznicę urodzin Amauty. Od tego czasu nie przeprowadzono żadnych prac remontowych ani interwencji muzealnych.
Dlatego opracowano projekt analizy i badań, który określił, co chcemy wyrazić i jak opowiedzieć tę historię. Zdawaliśmy sobie sprawę, że projekty są kosztowne, a proces zazwyczaj złożony i długotrwały, angażujący specjalistów takich jak badacze, kustosze, projektanci i muzeolodzy. Modernizacja i ingerencja w sale ekspozycyjne stałe były niezbędne. Nowe podejście narodziło się z pytań:
Jak przekształcić tę przestrzeń w miejsce użyteczne, wrażliwe i kreatywne? Jak przybliżyć publiczności postać José Carlosa Mariátegui, przekazać jego istotę, fascynujące myślenie i osobowość? Jak poszerzyć jego relacje ze społeczeństwem i środowiskiem? Jak dbać, promować i chronić kolekcję? Jaka jest rola obywatelskiego uczestnictwa w życiu Casa Museo? Te i inne pytania pojawiały się podczas refleksji nad funkcjami, historią i trwałością muzeum.
Eksponaty Scenariusz wystawy powstał zgodnie z wytycznymi specjalistki Rossany Pavoni, która podkreślała, że: „Priorytetem muzealnych domów nie jest wierna rekonstrukcja środowiska, lecz przekształcenie przestrzeni mieszkalnych w miejsca publiczne o charakterze edukacyjnym i dydaktycznym”. Nowa muzeologia ma na celu ożywić i zmodernizować przestrzenie Casa Museo, tak aby opowiadały intymnie historię życia i twórczości Amauty.
Jako narzędzie dialogu komunikacyjnego i edukacyjnego wobec społeczeństwa, narracja skupia się na tym, kim był José Carlos Mariátegui, jak wyglądało jego życie rodzinne, co oznaczało dla niego bycie Peruwiańczykiem, jaka była jego wizja ziemi i wrażliwość wobec świata.
Życie i praca Amauty wyznaczały kierunek muzeograficzny; poprzez Czerwony Kącik, Wydawnictwo Minerva, jego prywatną korespondencję, wielką pasję dla walki i sprawiedliwości społecznej. Pracownicy, intelektualiści, artyści i wiele innych osób miało ogromne szczęście towarzyszyć mu w życiu, podobnie jak ta Dyrekcja, która rozświetliła i upiększyła przestrzenie, które odwiedzał.
Dom ten może przekazać odwiedzającym „aspekty społeczeństwa tamtej epoki, czasu, okresu artystycznego lub społecznego. Dom może funkcjonować jako pomost między jednostką a rozległą i złożoną siecią wiedzy politycznej, kulturowej i artystycznej, oferując zwiedzającym efekt tego połączenia”.
Casa Mariátegui wypełniona jest szczegółami przełożonymi na myśli, wspomnienia i fotografie, które poruszają serca odwiedzających i przywołują nostalgię tamtego czasu – co jest sednem Muzeów Domów.