Museum of the Royal Tombs of Sipán
Lima, Peru
Od 9 sierpnia 2003 roku Peru, region Lambayeque i miasto Chiclayo mogą pochwalić się nowym muzeum. Muzeum Królewskich Grobowców w Sipán prezentuje najważniejsze znaleziska archeologiczne kultury Moche w wyjątkowej ekspozycji łączącej najwyższą precyzję naukową, bezpieczeństwo oraz atrakcyjność. Wystawa ukazuje klejnoty, emblematy i ozdoby znalezione w 1987 roku w grobie wodza Moche, znanego jako Pan Sipán.
Początki Muzeum Królewskich Grobowców w Sipán sięgają zorganizowanego projektu ratowania archeologicznego rozpoczętego w kwietniu 1987 roku, kiedy zespół peruwiańskich archeologów podjął się obowiązku ochrony i badania sanktuarium archeologicznego w Sipán. Działania te miały przeciwdziałać brutalnemu rabunkowi i zniszczeniu miejsca, które groziły utratą cennego dziedzictwa kulturowego Peru.
Nasze prace rozpoczęły się w trudnych warunkach, z ograniczonym wsparciem instytucji oraz firm związanych z kulturą. Kilka miesięcy intensywnych badań pozwoliło naukowo udokumentować tzw. Grób Pana Sipán — pierwszy nie naruszony kontekst pochówku wodza starożytnego Peru, ukazujący światu niezwykłą świetność oraz bezcenne informacje o poziomie rozwoju, organizacji i wierzeniach religijnych kultury Moche, jednej z najważniejszych kultur preinkaskich.
Pan Sipán Od samego początku ratowanie archeologiczne było delikatną operacją — oprócz badań należało zabezpieczyć, odzyskać i pomyśleć o ostatecznym przeznaczeniu tak cennego odkrycia, które od razu zyskało rangę jednego z najważniejszych wydarzeń w amerykańskiej archeologii.
Po szoku i entuzjazmie związanym z odkryciem przyszła odpowiedzialność za zachowanie tego ważnego skarbu kultury Peru dla przyszłych pokoleń oraz właściwą, godną ekspozycję na światową skalę — czyli konserwację i odzyskanie każdej z archeologicznych części oraz dokładne zaplanowanie ich lokalizacji i przeznaczenia.
Pierwszym krokiem było opracowanie optymalnych technik rejestracji i odzyskiwania znalezisk w terenie, co zrealizował nasz zespół. Drugi etap wymagał wsparcia międzynarodowego, zwłaszcza w zakresie restauracji metalowych obiektów, na co pozwoliły zasoby niemieckie i hiszpańskie, dzięki którym powstało laboratorium konserwatorskie w Peru. Najtrudniejszym wyzwaniem okazała się jednak konserwacja oraz godne ostateczne zaprezentowanie tych niezwykłych znalezisk — muzeum musiało spełniać najwyższe standardy i cechy typowe dla światowych placówek.
Od początku myśleliśmy o własnej przestrzeni wystawienniczej, która ewoluowała z pomysłu sali w Muzeum Brüninga w Lambayeque, poprzez budynek przyległy, aż po ambitne wyzwanie stworzenia monumentalnego obiektu o unikalnej, peruwiańskiej architekturze. Muzeum miało edukacyjnie i bezpiecznie prezentować jeden z najważniejszych rozdziałów historii starożytnego Peru, wzmacniając jednocześnie współczesną tożsamość Peruwiańczyków, promując dziedzictwo kulturowe oraz stając się centrum zainteresowania turystycznego i kulturalnego, napędzającym rozwój regionu.
Ekspozycja Wspólnie z utalentowanym architektem Celso Prado podjęliśmy wyzwanie stworzenia majestatycznego muzeum godnego naszej historii — kreatywnego, bezpiecznego i funkcjonalnego, które z szacunkiem będzie prezentować Królewskie Grobowce w Sipán jako całość ozdób, emblematów oraz ofiar składanych starym wodzom w ich podróży do wieczności.
To muzeum pełni rolę zarówno muzeum, mauzoleum, jak i sanktuarium kultury Moche. Wiele instytucji międzynarodowych, firm, organizacji oraz przyjaciół wsparło tę inicjatywę, co pozwoliło zebrać niezbędne środki i rozpocząć realizację projektu zatwierdzonego przez rząd Peru.
Niezliczone trudności zostały pokonane dzięki niezłomnej woli zespołu. Muzeum zostało ukończone, a my możemy z dumą czuć satysfakcję, że służymy krajowi oraz pamięci naszych przodków.
Nowoczesne i wspaniałe Muzeum Królewskich Grobowców w Sipán zostało otwarte wraz z inscenizacją życia Pana Sipán i jego królewskiego dworu. Trzy piętra obiektu, powstałego dzięki inwestycji o wartości 5 milionów dolarów USA, zostały ukształtowane w formę piramidy inspirowanej sanktuariami kultury Moche, symbolicznie łącząc przeszłość, teraźniejszość i przyszłość tożsamości Lambayeque.
Wszystkie eksponaty to oryginalne przedmioty, starannie oczyszczone i odrestaurowane z dbałością o najdrobniejsze detale. Pan Sipán, najważniejszy wódz kultury Moche sprzed około 1700 lat, znajduje się pochowany w tym architektonicznym klejnocie.
Jako żywy przykład głównych działalności gospodarczych kultury Moche, w kompleksie muzealnym powstała wioska rzemieślnicza – Centrum Innowacji Artystyczno-Turystycznych Sipán. W jej skład wchodzą cztery oryginalne warsztaty: złotniczy i srebrniczy, garncarski, tkacki oraz poświęcony ziołolecznictwu i szamanizmowi.