Qorikancha
Cusco, Peru
Lokalny wybór
Muzea i Sztuka
Qorikancha
Religijny kompleks Coricancha (Qorikancha) w stolicy Inków, Cusco, mieścił Świątynię Słońca, która nie tylko była najświętszym miejscem, czyli Huacą, w religii Inków, ale uważano ją za sam środek inkaskiego świata. Miejsce to znane było także jako Złote Ogrodzenie i było poświęcone najwyższym bogom panteonu Inków, takim jak Bóg Stwórca Viracocha, bogini księżyca Quilla oraz szczególnie Inti, bóg słońca. Dziś zachowały się jedynie fragmenty precyzyjnie wykonanych kamiennych murów, które sugerują niegdyś ogrom rozmiarów świątyni oraz legendarne opowieści o ogromnych ilościach złota użytego do dekoracji świątyń i ich złotego ogrodu.
Wnętrze świątyni
Układ i architektura
Budowę kompleksu przypisuje się powszechnie Pachacuti Inca Yupanki, 9. władcy Inków (1438–1471), który przeprowadził także ogólny program przebudowy stolicy. Mimo wykopalisk dokładna chronologia miejsca pozostaje niejasna. W mitologii Inków to pierwszy wódz, Manco Capac (Manqo Qhapaq), wzniósł tu świątynię na początku XII wieku, a archeologia potwierdza istnienie struktur sprzed epoki imperium.
Z lotu ptaka układ stanowiska przypominał słońce z promieniami rozchodzącymi się we wszystkie strony. Były to święte linie ceque (zeq'e) – drogi fizyczne i kosmiczne, których było 41, prowadzących do imponujących 328 świętych miejsc. Sam Cusco zaplanowano celowo na kształt jaguara, a Coricancha znajdowało się na jego ogonie. W typowej inkaskiej symetrii drugie co do ważności miejsce sakralne – Sacsahuaman – usytuowano na głowie jaguara. Coricancha zbudowano również u zbiegu dwóch wielkich rzek miasta, Huantanay i Tullamayo.
Masywne mury kompleksu wykonano z precyzyjnie ciętych i dopasowanych wielkich bloków kamiennych bez użycia zaprawy, co jest przykładem mistrzowskiego warsztatu Inków. Zachodni, duży, zakrzywiony mur słynął ze swojej formy i eleganckiego, regularnego murowania. Większość ścian lekko się pochylała do wewnątrz wraz ze wzrostem wysokości – cecha charakterystyczna architektury inkaskiej. Liczne trapezoidalne drzwi i okna dawały dostęp oraz światło do wnętrza, a na wysokości ścian umieszczono szerokie pasy złota. Budynki wewnątrz były parterowe z dachami krytymi trzciną. Drzwi pokryto także złotymi płytkami, podobnie jak wnętrza i fasady różnych świątyń, a wewnętrzna strona muru otaczającego miała być zdobiona szmaragdami.
Architektura świątyni
Świątynia Słońca
Najważniejszą świątynią w kompleksie była Świątynia Słońca, poświęcona bogu słońca – Inti. Ściany wewnętrzne i zewnętrzne świątyni, która znajdowała się w północnym narożniku kompleksu, pokryto złotem – uważanym za pot słońca – który rozbito na cienkie arkusze. Podobno było ich około 700, każdy o wymiarach pół metra kwadratowego i wadze 2 kg.
W środku, oprócz złotych artefaktów służących do kultu boga, znajdował się złoty posąg Inti ozdobiony klejnotami. Przedstawiał Inti jako małego, siedzącego chłopca nazwanego Punchao (Dzień lub Południowe Słońce). Z jego głowy i ramion promieniowało słońce, miał królewską opaskę na głowie, a z ciała wychodziły węże i lwy. Brzuch posągu był pusty i używano go do przechowywania popiołów ważnych organów poprzednich inkaskich władców. Posąg codziennie wyprowadzano na powietrze i każdej nocy wracał do świątyni. Innym ważnym wizerunkiem boga była olbrzymia maska z zygzakowatymi promieniami wyłaniającymi się z głowy, która wisiała na ścianie specjalnej komnaty wewnątrz świątyni.
Złota maska słoneczna Inków
Ogród świątynny był wspaniałym hołdem dla Inti. Podobnie jak ziemie – a czasem całe regiony – poświęcano bogu, tak i ten ogród zbudowano ku czci potężnego boga słońca. Wszystko w nim wykonano ze złota i srebra. Rozciągało się tam duże pole kukurydzy oraz naturalnych rozmiarów modele pasterzy, lam, jaguarów, świnek morskich, małp, ptaków, a nawet motyli i owadów, wszystko z metali szlachetnych. Aby zadowolić Inti jeszcze bardziej, w ogrodzie umieszczono także wiele złotych i srebrnych naczyń wysadzanych drogocennymi kamieniami. Do dziś przetrwały jedynie nieliczne złote kłosy kukurydzy – cichy i przekonujący dowód na utracone skarby Coricancha.
Inne świątynie
Wokół głównego dziedzińca Coricancha ulokowanych było pięć innych świątyń lub wasi. W hierarchii jedna poświęcona była bogu stwórcy Viracochie (nieco równego Inti), jedna bogini księżyca Quilli, jedna Wenus lub Chaska-Qoylor, jedna bogu grzmotu Illapie, a ostatnia bogu tęczy Cuichu. Podobnie jak świątynia Inti była pokryta złotem, tak świątynia Quilli ozdobiona była srebrem, uważanym za łzy księżyca. Każde wasi zawierało kultowy posąg danego boga oraz cenną sztukę i rytualne przedmioty związane z nimi.
Widok ogólny świątyni
W kompleksie znajdowało się także specjalne miejsce na zmumifikowane szczątki dawnych inkaskich cesarzy i ich żon, znanych jako mallquis. Wyjmowano je podczas specjalnych ceremonii, na przykład z okazji przesileń. Składano im ofiary, ubranym w piękne stroje, a wielkie osiągnięcia ich panowania były głośno odczytywane dla zgromadzonych. W kompleksie były również kwatery dla kapłanów i kapłanek, a inne pomieszczenia pełniły funkcję skarbców ze sztuką i przedmiotami religijnymi zdobytymi u podbitych ludów. Być może miały one zapewniać posłuszeństwo wobec władzy Inków, podobnie jak zdobyczni władcy byli czasami przetrzymywani przez część roku jako zakładnicy w Cusco. Kolejną ciekawostką był podziemny kanał, którym płynęła święta woda do otaczających placów poza kompleksem.
Zakrzewiony mur Coricancha
Inne ważne funkcje Coricancha obejmowały obserwacje astronomiczne, zwłaszcza Drogi Mlecznej (Mayu). Na przykład, para wież wskazywała przesilenie letnie, a obserwacje prowadzono ze świętego kamienia ushnu, ustawiając go względem wyznaczonych punktów na horyzoncie, by śledzić ruch słońca. Ofiary z ludzi (capacochas) przygotowywano na świętym dziedzińcu kompleksu, by potem podążać za liniami ceque i być składane na ofiarę w różnych prowincjach ku czci Inti oraz jego żywego wcielenia – inkaskiego cesarza.
Późniejsza historia
Dziś zachowała się dość prosta brama wejściowa do kompleksu z charakterystyczną podwójną ościeżnicą, podobnie jak fragmenty murów zewnętrznych i niektórych ścian wewnętrznych. Na szczycie kompleksu zbudowano klasztor św. Dominika (Santo Domingo), co było zapewne zamierzonym symbolem zastąpienia jednej religii drugą. Większość złota z miejsca została przetopiona na sztabki i przejęta przez Koronę Hiszpańską. Najcenniejszy eksponat – złoty posąg Inti – został na czas hiszpańskiej konkwisty ukryty, ale ponoć odnaleziono go na nowo w 1572 roku, po czym zniknął bez śladu, prawdopodobnie stopiony jak wiele innych inkaskich artefaktów.
Religijny kompleks Coricancha (Qorikancha) w stolicy Inków, Cusco, mieścił Świątynię Słońca, która nie tylko była najświętszym miejscem, czyli Huacą, w religii Inków, ale uważano ją za sam środek inkaskiego świata. Miejsce to znane było także jako Złote Ogrodzenie i było poświęcone najwyższym bogom panteonu Inków, takim jak Bóg Stwórca Viracocha, bogini księżyca Quilla oraz szczególnie Inti, bóg słońca. Dziś zachowały się jedynie fragmenty precyzyjnie wykonanych kamiennych murów, które sugerują niegdyś ogrom rozmiarów świątyni oraz legendarne opowieści o ogromnych ilościach złota użytego do dekoracji świątyń i ich złotego ogrodu.
Wnętrze świątyni Układ i architektura
Budowę kompleksu przypisuje się powszechnie Pachacuti Inca Yupanki, 9. władcy Inków (1438–1471), który przeprowadził także ogólny program przebudowy stolicy. Mimo wykopalisk dokładna chronologia miejsca pozostaje niejasna. W mitologii Inków to pierwszy wódz, Manco Capac (Manqo Qhapaq), wzniósł tu świątynię na początku XII wieku, a archeologia potwierdza istnienie struktur sprzed epoki imperium.
Z lotu ptaka układ stanowiska przypominał słońce z promieniami rozchodzącymi się we wszystkie strony. Były to święte linie ceque (zeq'e) – drogi fizyczne i kosmiczne, których było 41, prowadzących do imponujących 328 świętych miejsc. Sam Cusco zaplanowano celowo na kształt jaguara, a Coricancha znajdowało się na jego ogonie. W typowej inkaskiej symetrii drugie co do ważności miejsce sakralne – Sacsahuaman – usytuowano na głowie jaguara. Coricancha zbudowano również u zbiegu dwóch wielkich rzek miasta, Huantanay i Tullamayo.
Masywne mury kompleksu wykonano z precyzyjnie ciętych i dopasowanych wielkich bloków kamiennych bez użycia zaprawy, co jest przykładem mistrzowskiego warsztatu Inków. Zachodni, duży, zakrzywiony mur słynął ze swojej formy i eleganckiego, regularnego murowania. Większość ścian lekko się pochylała do wewnątrz wraz ze wzrostem wysokości – cecha charakterystyczna architektury inkaskiej. Liczne trapezoidalne drzwi i okna dawały dostęp oraz światło do wnętrza, a na wysokości ścian umieszczono szerokie pasy złota. Budynki wewnątrz były parterowe z dachami krytymi trzciną. Drzwi pokryto także złotymi płytkami, podobnie jak wnętrza i fasady różnych świątyń, a wewnętrzna strona muru otaczającego miała być zdobiona szmaragdami.
Architektura świątyni Świątynia Słońca
Najważniejszą świątynią w kompleksie była Świątynia Słońca, poświęcona bogu słońca – Inti. Ściany wewnętrzne i zewnętrzne świątyni, która znajdowała się w północnym narożniku kompleksu, pokryto złotem – uważanym za pot słońca – który rozbito na cienkie arkusze. Podobno było ich około 700, każdy o wymiarach pół metra kwadratowego i wadze 2 kg.
W środku, oprócz złotych artefaktów służących do kultu boga, znajdował się złoty posąg Inti ozdobiony klejnotami. Przedstawiał Inti jako małego, siedzącego chłopca nazwanego Punchao (Dzień lub Południowe Słońce). Z jego głowy i ramion promieniowało słońce, miał królewską opaskę na głowie, a z ciała wychodziły węże i lwy. Brzuch posągu był pusty i używano go do przechowywania popiołów ważnych organów poprzednich inkaskich władców. Posąg codziennie wyprowadzano na powietrze i każdej nocy wracał do świątyni. Innym ważnym wizerunkiem boga była olbrzymia maska z zygzakowatymi promieniami wyłaniającymi się z głowy, która wisiała na ścianie specjalnej komnaty wewnątrz świątyni.
Złota maska słoneczna Inków
Ogród świątynny był wspaniałym hołdem dla Inti. Podobnie jak ziemie – a czasem całe regiony – poświęcano bogu, tak i ten ogród zbudowano ku czci potężnego boga słońca. Wszystko w nim wykonano ze złota i srebra. Rozciągało się tam duże pole kukurydzy oraz naturalnych rozmiarów modele pasterzy, lam, jaguarów, świnek morskich, małp, ptaków, a nawet motyli i owadów, wszystko z metali szlachetnych. Aby zadowolić Inti jeszcze bardziej, w ogrodzie umieszczono także wiele złotych i srebrnych naczyń wysadzanych drogocennymi kamieniami. Do dziś przetrwały jedynie nieliczne złote kłosy kukurydzy – cichy i przekonujący dowód na utracone skarby Coricancha.
Inne świątynie
Wokół głównego dziedzińca Coricancha ulokowanych było pięć innych świątyń lub wasi. W hierarchii jedna poświęcona była bogu stwórcy Viracochie (nieco równego Inti), jedna bogini księżyca Quilli, jedna Wenus lub Chaska-Qoylor, jedna bogu grzmotu Illapie, a ostatnia bogu tęczy Cuichu. Podobnie jak świątynia Inti była pokryta złotem, tak świątynia Quilli ozdobiona była srebrem, uważanym za łzy księżyca. Każde wasi zawierało kultowy posąg danego boga oraz cenną sztukę i rytualne przedmioty związane z nimi.
Widok ogólny świątyni W kompleksie znajdowało się także specjalne miejsce na zmumifikowane szczątki dawnych inkaskich cesarzy i ich żon, znanych jako mallquis. Wyjmowano je podczas specjalnych ceremonii, na przykład z okazji przesileń. Składano im ofiary, ubranym w piękne stroje, a wielkie osiągnięcia ich panowania były głośno odczytywane dla zgromadzonych. W kompleksie były również kwatery dla kapłanów i kapłanek, a inne pomieszczenia pełniły funkcję skarbców ze sztuką i przedmiotami religijnymi zdobytymi u podbitych ludów. Być może miały one zapewniać posłuszeństwo wobec władzy Inków, podobnie jak zdobyczni władcy byli czasami przetrzymywani przez część roku jako zakładnicy w Cusco. Kolejną ciekawostką był podziemny kanał, którym płynęła święta woda do otaczających placów poza kompleksem.
Zakrzewiony mur Coricancha
Inne ważne funkcje Coricancha obejmowały obserwacje astronomiczne, zwłaszcza Drogi Mlecznej (Mayu). Na przykład, para wież wskazywała przesilenie letnie, a obserwacje prowadzono ze świętego kamienia ushnu, ustawiając go względem wyznaczonych punktów na horyzoncie, by śledzić ruch słońca. Ofiary z ludzi (capacochas) przygotowywano na świętym dziedzińcu kompleksu, by potem podążać za liniami ceque i być składane na ofiarę w różnych prowincjach ku czci Inti oraz jego żywego wcielenia – inkaskiego cesarza.
Późniejsza historia
Dziś zachowała się dość prosta brama wejściowa do kompleksu z charakterystyczną podwójną ościeżnicą, podobnie jak fragmenty murów zewnętrznych i niektórych ścian wewnętrznych. Na szczycie kompleksu zbudowano klasztor św. Dominika (Santo Domingo), co było zapewne zamierzonym symbolem zastąpienia jednej religii drugą. Większość złota z miejsca została przetopiona na sztabki i przejęta przez Koronę Hiszpańską. Najcenniejszy eksponat – złoty posąg Inti – został na czas hiszpańskiej konkwisty ukryty, ale ponoć odnaleziono go na nowo w 1572 roku, po czym zniknął bez śladu, prawdopodobnie stopiony jak wiele innych inkaskich artefaktów.
Najczęściej Zadawane Pytania
Qorikancha, znane też jako Coricancha, to główny kompleks religijny Inków w Cusco, zawierający Świątynię Słońca – najświętsze miejsce Inków, dedykowane bogu Inti i innym ważnym bóstwom. To historyczne centrum świata inkaskiego i symbol ich zaawansowanej architektury oraz kultury.
Qorikancha zbudowano z precyzyjnie dociętych bloków kamiennych bez użycia zaprawy. Charakteryzowały ją masywne, lekko pochylone mury i trapezoidalne drzwi oraz okna. Kompleks miał układ w kształcie słońca z promieniami – siecią linii ceque prowadzących do świętych miejsc.
Oprócz Świątyni Słońca w kompleksie było pięć innych świątyń poświęconych głównym bóstwom Inków: Viracochie, Quilli (bogini księżyca), Wenus (Chaska-Qoylor), Illapie (bogu grzmotu) i Cuichu (bogu tęczy).
Świątynia Słońca i inne budynki kompleksu były obficie zdobione złotem, nazywanym potem słońca. Złote płytki, posągi i ornamenty zdobiły ściany, drzwi oraz otaczający ogród, który był hołdem zrobionym ze złota i srebra dla boga Inti.
Tak, Qorikancha to jedna z najważniejszych atrakcji turystycznych w Cusco i Peru. Można zwiedzać pozostałości kompleksu, oglądać fragmenty kamiennych murów i poznawać historię starożytnej religii Inków.
W Qorikancha prowadzono ważne obserwacje astronomiczne, w tym obserwacje Drogi Mlecznej i przesileń, co pomagało Inków w określaniu kalendarza i organizowaniu ceremonii religijnych.
Większość złota została przetopiona przez Hiszpanów i zabrana dla Korony Hiszpańskiej. Najcenniejszy posąg Inti został ukryty, odnaleziony ponownie w 1572 roku, lecz zaginął bez śladu — prawdopodobnie stopiony.
W kompleksie były także miejsca przechowywania mumii dawnych władców i ich żon (mallquis), kwatery kapłanów oraz skarbce z cennymi artefaktami zdobytymi podczas podbojów.
Qorikancha mieści się u zbiegu dwóch rzek Cusco — Huantanay i Tullamayo, na ogonie symbolicznego jaguara, który reprezentuje plan miasta.
Ogród był poświęcony Inti, bogu słońca, i wykonany w całości ze złota i srebra. Mieścił modele roślin, zwierząt i postaci z mitologii, co miało symbolizować opiekę boga nad światem przyrody.
